واژگان قرآن کریم در ترجمههای کهن؛ مطالعۀ موردی ترجمۀ سورآبادی

 

قیمت حمل بار از اصفهان به مشهد یکی دیگر از خدمات جابه جا بار، حمل اثاث منزل با باربری تهران به شهرستان است. زمانی که افراد قصد تغییر محل منزل و محل خود را دارند، یافتن مرکز معتبر اسباب و اثاث کشی و حمل بار از اهمیت ویژهای برخوردار است. رفتن به خانه تازه و ساختمان جدید به غیر از هیجان و خوشحالی (مخصوصا اگر بالاخره توانسته باشید سرپناهی هرچند کوچک برای خود تهیه کنید)، زحمت هم دارد و شما با انبوهی از کارهای اثاث کشی شامل بسته بندی و پک کردن وسایل خانه، جابجایی آن ها و چیدمان وسایل در وسایل نقلیه باربری و انتقال به خانه جدید روبرو می شوید. امّا عشق از این محدوده­ها فراتر می­رود و قدرت نفوذ در عالم بی­نهایت را دارد. عقل در تضادّ با عشق بوده و از آن بیگانه است، در صورتی که ابزار و نیروی سلوک و طریق کسب معرفت و تقرّب به جانان عشق است و در این راه، عقل و عشق نمی­توانند قرین یکدیگر شوند37. بدین­ترتیب وقتی عطار از عالمانه بودن سلوک سخن می­گوید و آن را از مقدّمات یا شروط سلوک می­داند، مراد او از علم، دو علم شریعت و طریقت است که منبع علم شریعت، شرع، تعالیم انبیاء، فقهاء و مفسّران قرآن و محدّثان و منبع علم طریقت، شیخ یا پیر هستند و سالک برای نیل به سرمنزل مقصود باید ضمن کسب این دو علم به مقتضیات هر یک و تعالیم و اوامر و نواهی مراجع آنها عمل کند.

حمل اثاثیه منزل در اصفهان

چون نمی­داند چگونه و بر اساس چه دستورهایی باید مراحل سلوک را طی کند یا نمی­داند کـدام روش منـاسب اوسـت و او را بـه مـقصود می­رساند. همان گونه که شاه قلندر از طلوع قرص آفتاب مانند طشت مس سرخ، افول بخت خویش را دریافت(13/ص419)، درویش یوسفی خراسانی ترکش دوز از نقطویان نیز وقتی «از کواکب ذات الاذناب، کوکبی در مابین شرق و شمال ظاهر شده» و شاه عباس از وی کیفیت این هیأت را سؤال کرد در پاسخ گفت که: «وقوع این صورت دلالت بر آن دارد که در این ایام تغییری به اسلوب اساس سلطنت راه یابد» و به بهانة رفع آن، به دستور پادشاه چند روزی او را به لباس پادشاهی آراستند و بر تخت سلطنت نشاندند، سپس بر دار کردند و کشتند(1/صص521-523).جالب این که دربارة شاه اسماعیل دوم نیز همانند این مطلب آمده که سقوط دولت خود را از ظهور چنین علامتی دریافت(8/ص218). از نظر عطار نزدیک­ترین مرتبۀ وجود آدمی به عالم وحدت و طریق وصول به آن، دل و جان25 آدمی هستند و با آنها می­توان به درک حقیقت توحید، یعنی نفی تمام کثرات و تمایزات زمانی و مکانی، نایل شد.

خلاصه سخنرانی: ذبح شرعی ضرورتی است برای جلوگیری از بیماریهای واگیر و اسلام با عنایتی که به این موضوع دارد، قوانینی را برای ذبح حیوانات وضع نموده است که با رعایت آن، خوردن گوشت آن حیوانات حلال میگردد. همچنین، توفیق در سیر طریقت مستلزم فارغ­دلی از دلبستگی­ها و وابستگی­ها و دلی آرام، مطمئن و عزمی راسخ همراه با یقین است، امّا، جهل و شک و شبهه، مانع تحصیل این مقصود هستند. همچنین، با این دیده است که می­توان حق را از ورای حجاب­ها و نقش­های عالم مشاهده کرد33. ظاهراً چنین عقلی، همان عقل صافی و بی­عقده و کامل در نظر عطار است که حق در آن تجلّی یافته و در نتیجه ترجمان حق و حکم او بر صواب و عدالت بوده و مبرّا از کذب است. البتّه ویژگی­هایی که عطار در بالا برای عقل بر می­شمارد، ناظر به عقل فلسفی و مستقل است که وی با آن مخالف بوده و نهایت معرفت آن را عقل کل می­داند. همچنین، با شریعت که ناظر به اعمال جوارحی است، ظاهر، حفظ و پاک می­شود و با طریقت که ناظر به اعمال جوانحی است، باطن محفوظ می­ماند17. همچنین، دربارۀ جان می­گوید با بینا شدن چشم جان، برای انسان مکشوف می­شود که اصل و منشاء همۀ اشیاء یکی است و هر ذرّه را جهانی می­بیند که جامع تمام اشیاء عالم است31.

گرچه عقل هم می­تواند حق­شناس شود، به علّت تفرقه، از آن شوق و عشق کاملی که دل و جان به عالم وحدت و حق دارند، بی­بهره است26. به این علّت است که سلوک و مقصد سلوک هر سالک منحصر به فرد و پیش­بینی­ناپذیر است و صدور دستور­العمل سلوکی واحد برای همگان ممکن نیست. با استناد به اشعار عطار می­توان گفت مراد او از این فرمان، هم امر و نهی شرع یا علم شریعت و هم توصیه­های سلوکی شیخ یا علم طریقت است که عطار بر پیروی از هر دو به عنوان مکمل هم تأکید دارد. البتّه چنین معرفتی مبتنی بر عشق است که در نتیجۀ مراقبۀ قلبی در دل پدید می­آید34. چنین عقلی منشاء جهل یا تکبّر و در نتیجه فاسد کنندۀ ایمان است. لازم به ذکر است، عطّار به هیچ نوع علم دیگر یا منبع علمی دیگر در سلوک قائل نیست، به­ویژه بشدّت مخالف عقل و معرفت عقلی است. در این بخش اشاره­ای به دیدگاه نقّادانۀ عطار به عقل و معرفت عقلی به­ویژه در سلوک الی الله می­کنیم. عقل ظرفیّت محدودی دارد و بیش از آن نمی­تواند در طریق معرفت پیش رود، فقط در حدّ ظاهر متوقف می­شود، از این رو قدرت راهیابی به عالم غیب و به جانان را ندارد.