میزهای شپارد

میزهای شپارد که هم‌چنین به عنوان توهم رویه‌ی میز شپرد نیز شناخته می شود، یک توهم نوری است که برای اولین بار در سال 1990 با عنوان «چرخاندن میزها» توسط راجر ن. شپارد، روانشناس دانشگاه استنفورد، در کتاب «چشم اندازهای ذهن»، در قالب مجموعه ای از توهمات بصری که ایجاد کرده بود، منتشر شد.

راجر شپارد ، خالق توهم میزهای شپارد
راجر شپارد ، خالق توهم میزهای شپارد
راجر شپارد ، خالق توهم میزهای شپارد

این یکی از قدرتمندترین توهمات نوری است که به طور معمول باعث ایجاد محاسبات غلط از 20-25٪ می شود. توهم میزهای شپارد باعث می‌شود تا یک جفت متوازی الاضلاع یکسان که نمایانگر بالای دو میز هستند؛  کاملاً متفاوت به نظر برسند؛ زیرا چشم ما آن ها را طبق قوانین اشیای سه بعدی رمزگشایی می کند. یک میز بلند و باریک به نظر می رسد و با ابعاد طولانی تر. میز دیگر تقریباً مربع به نظر می رسد.

نمایش رمزگشایی توهم
نمایش رمزگشایی توهم
نمایش رمزگشایی توهم

دائرةالمعارف علوم شناختی MIT، میزهای شپارد را به عنوان یک توهم هندسی در گروه «توهم اندازه» طبقه بندی می کند. 

توهم: «اندازه و شکل ثابت[ای که] بُعد نزدیک را در امتداد خط دید، گسترش می دهد»

- دائرةالمعارف علوم شناختی MIT

جالب است که کودکانی که مبتلا به اختلال طیف اوتیسم تشخیص داده می شوند، کمتر از معمول در معرض توهم میزهای شپارد هستند. شپارد در اوایل سال 1981 نسخه قدرتمندتری از این توهم را، «توهم متوازی الاضلاع» توصیف کرده بود. این توهم را می توان با استفاده از ذوزنقه های یکسان و بدون اضلاع موازی با هم ساخت. 

«هرگونه دانش یا شناخت روشنفکرانه‌ای که از توهم به دست آوریم، در واقع ناتوان خواهد ماند تا از بزرگی توهم بکاهد.»

- راجر ن. شپارد