پروانه

کی شود پروانه از آتش نفور            زانکه او را هست در آتش حضور

                                                                                                                                 عطار

چراغ روی ترا شمع گشت پروانه          مرا ز حال تو با حال خویش پروا نه

                                                                       حافظ

دیدی که خون ناحق پروانه شمع را                چندان امان نداد که شب را سحر کند

                                                                            حکیم شفائی

            جایگاه نمادین پروانه در فرهنگ ­های مختلف، متفاوت است؛ بعضی از آن­ها خود را به شمع و چراغ می­ زنند تا بسوزند که این نوع پروانه در ادبیات فارسی، نماد عشق و فداکاری است. پروانه و شمع در ادبیات ایران نماد عاشق و معشوق بوده‌اند؛ عاشقی که خود را فدای معشوق ـ که همان نور و چراغ است ـ می ­کند تا بمیرد و خاکستر شود و این سوختن در راه معشوق را با جان و دل می­ پذیرد.

شيوه مردان نباشد عشق پنهان باختن            كمتر از پروانه نتوان بود در جان باختن

                                                                                   همام تبريزی

پروانه­ وش از شوق تو در آتشم امشب             می سوزم و با اين همه سوزش خوشم امشب

                                                                                                                                          شهريار