خانه تکانی

      خانه تکانی از سنت­ های پسندیده ­ای است که عموم مردم در مناسبت ­ها انجام می­ دهند. اصلی­ ترین خانه تکانی نزدیک عیدنوروز انجام می­ گیرد ولی در ایام دیگر به ویژه هنگام آمدن مهمان، مختصر تکانی به خانه داده می­ شود. این سنت حسنه مورد تأیید اسلام نیز می­ باشد. امام صادق(ع) به نقل از امیرالمومنین علی(ع) فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ جَمِیلٌ یُحِبُّ الْجَمَالَ وَ یُحِبُّ أَنْ یَرَى أَثَرَ النِّعْمَةِ عَلَى عَبْدِهِ؛ خداوند جمیل است و جمال را دوست دارد و دوست دارد آثار نعمت خود را بر بنده‌‏اش ببیند.»(وسائل الشیعة، ج ۵، ص۵)

     میزبانی که منتظر مهمان است پیش از آمدن او، زباله ­ها را از خانه دور کرده(تخلیه) و در و دیوار خانه را تزیین می ­کند.(تحلیه) آنگاه به انتظار مهمان می­ نشیند تا تشریف آورد.(تجلیه) به همین سیاق کسی که انتظار موعودِ منتظَر را می ­کشد باید تخلیه و تحلیه را انجام داده و به انتظار تجلیه بنشیند. به بیان بهتر باید خانه دل را تکانی بدهد.

      خانه با گرد و غبار آلوده می­ شود و دل با گناه و معصیت؛ اولین گام در خانه تکانی دل، شستن قلب از لجن­ زار گناه و معصیت است. استغفار و توبه، بهترین وسیله برای پاک­ کردن دل و قلب از غبار آلودگی ­ها می ­باشد. استغفار، بوی گند گناه را از انسان دور می­ کند. امام علی(ع) فرمودند: «تَعَطَّرُوا بِالاستِغفارِ لاتَفضَحکُم رَوائحُ الذُّنوبِ؛ با آمرزش­ خواهی، خود را معطّر کنید تا بوی گناهان شما را رسوا نکند.»(أمالی، ج1، ص382)

      خدای متعال به واسطه استغفار، برکات فراوانی به استغفار کننده عنایت می­ فرماید. حضرت نوح(ع) در دعوت مردم به خداپرستی به مواردی از آنها اشاره کرده است: «...فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ إِنَّهُ کانَ غَفَّاراً یُرْسِلِ السَّماءَ عَلَیْکُمْ مِدْراراً وَ یُمْدِدْکُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنینَ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ جَنَّاتٍ وَ یَجْعَلْ لَکُمْ أَنْهاراً؛ به آنها گفتم: از پروردگار خویش آمرزش بطلبید که او بسیار آمرزنده است. باران‌هاى پر برکت آسمان را پى در پى برای شما می­ فرستد و شما را با اموال و فرزندان فراوان کمک می کند و باغ‌هاى سرسبز و نهرهاى جارى در اختیارتان قرار می­ دهد.»(نوح، آیات12ـ9)

      بعد از شستن دل از گناه، امید به مغفرت و رحمت الهی دل را می­ آراید. آیات قرآن بارها روح امید را در کالبد انسان­ های گناهکار دمیده است از آن جمله: «وَ الَّذِينَ لايَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَ لايَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلا بِالْحَقِّ وَ لايَزْنُونَ وَ مَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا* يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا* إِلا مَنْ تَابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَ كَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا؛ آنان با خدا معبود دیگری را نمی­ خوانند و کسی را که خدا [خونش را] حرام شمرده جز به حق نمی­ کشند و زِنا نمی­ کنند، کسی که این[اعمال] را مرتکب شود به کیفر سختی خواهد رسید. عذابش در روز قیامت دوچندان می ­شود و در آن با سرشکستگی جاودانه خواهد بود؛ مگر آنان که توبه کنند و ایمان آورند و کار شایسته انجام دهند که[دراین صورت] خداوند بدی­ هایشان را به حسنات تبدیل می­ کند و خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.»(فرقان، آیات70ـ68) آن چنان که از آیات قرآن استنباط می ­شود، توبه، ایمان به خدا و عمل صالح زینت­ های خانه دل هستند و با پاک کردن دل از آلودگی گناه، آن را می ­آرایند.

      از منظر دیگر، نظافت­ های خانه به روزانه، هفتگی و سالانه تقسیم شده است. در مورد خانه دل نیز می ­توان آن را اعمال نمود. نظافت روزانه: نمازهای پنجگانه(به عنوان مثال)؛ نظافت هفتگی: نماز جمعه و نظافت سالانه: روزه ماه رمضان و احیاء شب قدر.

        چند نکته:

ـ از نظافت خانه، هم میزبان لذت می‌­برد هم مهمان، در خانه‌ تكانی دل هم خود انسان خوشحال می ­شود و هم هر کسی که با او برخورد می­ کند.

ـ بعد از نظافت خانه در و پنجره‌ بسته می ­شود تا گرد و خاك نیاید. بعد از خانه تکانی دل هم باید چشم و گوش بسته شود تا گناه وارد قلب نشود.

ـ در خانه تكانی به مساحت خانه توجه نمی­ شود. در خانه تكانی دل هم سن افراد مطرح نیست.