امید

الهی غنچه امید بگشای                گلی از روضه جاوید بنمای

                                                                                                                         جامی

امید عافیت آنگه بود موافق عقل            که نبض را به طبیعت شناس بنمایی

                                                                                                          سعدی

      اميد به عنوان یکی از عوامل اصلی تلاش و انگيزه، جايگاه رفيعی در اسلام دارد. پيامبراکرم(ص) در مورد امید و آرزو فرمودند: «اَلاَمَلُ رَحمَةٌ لاُمَّتى وَ لَولا الاَمَلُ مارَضِعَت والدةٌ وَلَدَها وَ لاغَرَسَ غارِسٌ شَجَراً؛ اميد و آرزو، مايه رحمت امت من است، اگر اميد نبود هيچ مادرى فرزند خود را شير نمی داد و هيچ باغبانى نهالى نمی­ كاشت.»(بحارالانوار، ج74، ص173)

گر نبودي ميل و اميد ثمر           کی نشاندی باغبان بيخ شجر

                                                                                                                    مولوی

      امید به پاداش و دست­یابی به اهداف باعث می ­شود تا انسان تلاش کند. اگر انسان، امیدی نداشته باشد، هرگز تلاشی نخواهد کرد. «يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ وَ لاتَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لايَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ؛ پسرانم! [به مصر] بروید و در جست و جوی یوسف و برادرش برآیید! و از رحمت خدا مأیوس نباشید؛ زیرا جز کافران از رحمت خداوند مأیوس نمی­ شوند.»(یوسف، آیه87)

Image for post
Image for post

      انسان به اندازه­ ای می ­تواند براي خود اميدسازی کند که به مرز خيال پردازی نرسد. اميدسازی با در نظر گرفتن واقعيات، امکانات و طاقت فردی صورت می گيرد، در حالي که خيال­ پردازی فاقد اين ويژگی ­هاست. بايد مرز بين اميدواری و خوش خيالی را به خوبی دانست تا يکی در جای ديگری قرار نگيرد. اميدواری، مقوله ­ای است که با فعاليت و تلاش همراه است.

      در مقابل امید، نومیدی قرار دارد که در آموزه­ های دینی از گناهان کبیره شمرده شده است. با توجه به ضررهای زیاد نوميدی، خداوند با لحنی آکنده از محبت و لطف، آغوش خود را باز نموده و می­ فرمايد: «قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاتَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ؛[ای پیامبر] بگو: ای بندگانم که به زیان خود زیاده­ روی کرده ­اید! از رحمت خدا ناامید نشوید، به یقین خداوند همۀ گناهان را می آمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.»(زمر، آيه53)

باز آی، باز آی هر آنچه هستی باز آی            گر کافر و گبر و بت پرستی باز آی

این درگه ما درگه نومیدی نیست              صد بار اگر توبه شکستی باز آی

                                                                                            ابوسعید ابوالخیر