روز جهانی زبان مادری

۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری است.
۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری است.
۲۱ فوریه روز جهانی زبان مادری است.

روز ۲۱ فوریه میلادی مقارن با ۳ اسفند امسال، از طرف یونسکو به عنوان روز جهانی زبان مادری (به انگلیسی: International Mother Language Day) نامگذاری شده‌است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۹۹ به منظور کمک به تنوع زبان‌ها و فرهنگ‌های سرتاسر جهان صورت پذیرفت. 

تاریخچه

در سال ۱۹۵۲ دانشجویان دانشگاه‌های مختلف شهر داکا از جمله دانشجویان دانشگاه داکا و دانشکده پزشکی آن (پایتخت امروزی کشور بنگلادش) که هنوز مستقل نشده و «پاکستان شرقی» نام داشت، تظاهرات مسالمت آمیزی برای ملی کردن زبان بنگالی و به  رسمیت شناختن آن به عنوان دومین زبان پاکستان (در کنار زبان اردو) به راه انداختند. با افزایش تنش میان دانشجویان و پلیس، عده‌ای از دانشجویان در تیراندازی‌های صورت گرفته کشته شدند. بعد از استقلال بنگلادش از پاکستان و به درخواست این کشور، سازمان یونسکو در ۱۷ نوامبر سال ۱۹۹۹، روز ۲۱ فوریه برابر با دوم اسفند ۱۳۷۷ را روز جهانی زبان مادری نامید و از سال ۲۰۰۰ این روز در بیشتر کشورها گرامی داشته شده است.

تصویری از تظاهرات دانشجویان شهر داکا
تصویری از تظاهرات دانشجویان شهر داکا
تصویری از تظاهرات دانشجویان شهر داکا

در ایران، دوم اسفندماه سال ۸۲ (۲۱ فوریه سال ۲۰۰۴ میلادی) برای اولین بار مراسمی در دانشگاه علم و صنعت ایران به مناسبت روز جهانی زبان مادری برگزار شد و به دلیل اهمیت زیاد حفظ تنوع زبانی و فرهنگی، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال ۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها نام گذاشت.

اهمیت زبان‌های مادری برای بشریت

در جهان، به صورت رسمی، حدود ۶۰۰۰ زبان مختلف وجود دارد.
در جهان، به صورت رسمی، حدود ۶۰۰۰ زبان مختلف وجود دارد.
در جهان، به صورت رسمی، حدود ۶۰۰۰ زبان مختلف وجود دارد.  

زبان‌ها، با تأثیرات پیچیده‌ی خود بر هویت، ارتباطات و مراودات اجتماعی، آموزش و توسعه، برای مردم کره زمین از اهمیت بالایی برخوردار هستند. با این حال، به دلیل فرآیند جهانی‌شدن، زبان‌ها به طور فزاینده‌ای در معرض تهدید قرار دارند و حتی احتمال دارد به طور کلی از بین بروند. وقتی زبان‌ها کمرنگ می‌شوند، پیشینه‌ی غنی از تنوع فرهنگی نیز کمرنگ می‌شود و در نهایت فرصت‌ها، سنت‌ها، حافظه و شیوه‌های منحصر به فرد تفکر و بیان بشریت از دست می‌رود.

هر دو هفته یک زبان ناپدید می شود و یکی از میراث‌های فرهنگی و فکری بشر دفن می‌شود. حداقل 43٪ از 6000 زبان تخمین زده شده در جهان، در معرض خطر هستند و تنها چندصد زبان به طور واقعی در سیستم‌های آموزشی و حوزه عمومی جای گرفته است. هم‌چنین، کمتر از صد زبان در دنیای دیجیتال مورد استفاده قرار می‌گیرد. جوامع چندزبانه و چندفرهنگی از طریق زبان‌هایی که در آن‌ها وجود دارد، دانش و فرهنگ سنتی را به روشی پایدار منتقل و حفظ می‌کنند. روز جهانی زبان مادری هر ساله به منظور ارتقای تنوع زبانی و فرهنگی و چند زبانه برگزار می شود.

جوایز جهانی اهدایی به فعالان زبان‌های مادری ملل

جایزه لینگوپکس

در روز جهانی زبان مادری، جایزه لینگوپکس (Linguapax)، هر ساله از طریق موسسه لینگوپکس در بارسلونا به فعالان دارای موفقیت برجسته در زمینه حفظ تنوع زبانی، احیای مجدد جوامع زبانی و ترویج چندزبانی اعطا می شود.

جایزه میراث اِکوشی

در روز جهانی زبان مادری ، جایزه میراث اِکوشی (Ekushey) که در سال 2014 به صورت مشترک، توسط مؤسسه میراث بنگلادش و جامعه‌ی قومی آلبرتا (BHESA) معرفی شد، هر سال موفقیت برجسته فعالان در زمینه‌هایی مانند آموزش، مددکاری اجتماعی و خدمات اجتماعی را مورد تقدیر قرار می‌دهد.

جایزه جوانان اِکوشی

جایزه جوانان اِکوشی (Ekushey)، که در سال 2015 توسط بنیاد یادبود ماهینور جاهد (MJMF) در آلبرتا معرفی شد. این جایزه، هر ساله به افرادی که در زمینه‌های آموزش، ورزش، فعالیت‌های جوانان، ادبیات و خدمات اجتماعی الهام‌بخش جوانان هستند، اهدا می‌شود.

زبان مادری را دریابید...

چندزبانه بودن تنها به برقراری ارتباط با دیگر فرهنگ‌ها کمک نمی‌کند، بلکه سبب ایجاد راهی برای انتقال میراث آن‌ها نیز می‌گردد.
چندزبانه بودن تنها به برقراری ارتباط با دیگر فرهنگ‌ها کمک نمی‌کند، بلکه سبب ایجاد راهی برای انتقال میراث آن‌ها نیز می‌گردد.
چندزبانه بودن تنها به برقراری ارتباط با دیگر فرهنگ‌ها کمک نمی‌کند، بلکه سبب ایجاد راهی برای انتقال میراث آن‌ها نیز می‌گردد.

امروزه این آگاهی رو به افزایش است که زبان‌ها در توسعه پایدار، حصول اطمینان از تنوع فرهنگی و گفتگوی بین‌فرهنگی مهم هستند. هم‌چنین، زبان‌ها در تقویت همکاری و دستیابی به آموزش با کیفیت برای همگان، ساختن جوامع دانش‌محور و حفظ فراگیر میراث فرهنگی و بسیج سیاسی ملل، نقشی اساسی دارند. اما همه این موارد مشروط است به ‌« اراده برای استفاده از مزایای علم و فناوری در توسعه پایدار » ملت‌های جهان.