مقایسه واکسن‌های آستارازنکای انگلیسی و سینوواک چینی

دانشگاه آکسفورد و شرکت آستارازنکا (AstraZeneca) که در انگلیس برای تولید واکسنی نوترکیب ساخته شده از آدِنو ویروسِ شامپانزه اصلاح شده با هم همکاری کردند، یکی از این نامزدها است. نامزد دیگر، شرکت سینوواک بایوتک (Sinovac Biotech) چین است. واکسن سینوواک با تکیه بر رشته های ویروس غیرفعال برای تولید پاسخ ایمنی، از روش سنتی تری در  تولید واکسن استفاده می کند.

تعداد شرکت‌هایی که واکسن‌های تولیدی آن‌ها برای مبارزه با بیماری همه‌گیر کووید-19 استفاده می‌شود، هم‌چنان در حال رشد است.
تعداد شرکت‌هایی که واکسن‌های تولیدی آن‌ها برای مبارزه با بیماری همه‌گیر کووید-19 استفاده می‌شود، هم‌چنان در حال رشد است.
تعداد شرکت‌هایی که واکسن‌های تولیدی آن‌ها برای مبارزه با بیماری همه‌گیر کووید-19 استفاده می‌شود، هم‌چنان در حال رشد است.

جالب است که هیچ یک از این واکسن ها هنوز برای استفاده منظم یا اضطراری در ایالات متحده تأیید نشده اند؛ اما، بسیاری از کشورها اجازه استفاده اضطراری از آنها را صادر نموده اند. البته، هر دو واکسن همچنان توسط سازمان بهداشت جهانی  زیر ذره بین بوده و برای نظارت پیرامون عوارض جانبی شدید، در حال بررسی هستند.

واکسن آسترازنکا 

نام رسمی: AZD1222

اثربخشی: 76٪

مقدار مصرف: 2 دوز، 28 روز از هم جدا

ذخیره سازی: تبرید استاندارد

نوع: شامپانزه آدنوویروس

واکسن سینوواک 

نام رسمی: CoronaVac

اثربخشی: 56٪ -65٪

مقدار مصرف: 2 دوز، 21 روز از هم جدا

ذخیره سازی: تبرید استاندارد

نوع: ویروس غیرفعال

اثربخشی آستارازنکا و سینوواک

هر دو واكسن آستارازنکا و سینوواک همچنان در حال انجام آزمايشات باليني در سرتاسر جهان هستند؛ به همين دليل، هنوز عدم قطعیتی در تاثيرگذاری این دو واكسن در برابر کووید-19 وجود دارد. اختلافاتی بین نهادهای بهداشتی بین المللی و شرکتهای تولید کننده در مورد اثر بخشی واکسن آستارازنکا در اواخر سال 2020 وجود داشت که مشخص شد برخی از افراد در گروه های اولیه مطالعاتی، فقط نیمی از دو دوز واکسن را دریافت کرده اند.

 البته، در حالی که آستارازنکا ادعا کرده بود که واکسن 70 درصد موثر است ، بعدا مشخص شد که این اثربخشی در افرادی که دو دوز کامل دریافت کرده اند، تنها 62 درصد و در افرادی که یک بار نیم دوز و بار دیگر یک دوز کامل دریافت کرده اند، نزدیک به 90 درصد است و آستارازنکا برای رسیدن به عدد میزان تأثیرگذاری 76 درصد، از میانگین این دو نتیجه استفاده کرده است.

داده های مربوط به واکسن کروناوکِ سینوواک محدود است و همچنان تعداد  بسیاری از مطالعات بین المللی در مورد این واکسن هنوز در حال انجام  پایش است. در یک بررسی، محققان گزارش دادند که 97 تا 100 درصد افرادی که در آزمایش های بالینی این واکسن را دریافت کرده اند،  بدن آنها آنتی بادی هایی را برای کووید-19 تولید کرده اند، اما همه  نشانگانهای پاسخِ  سیستم ایمنی  بدن انسان که در سایر مطالعات اندازه گیری شده است،  هنوز برای واکسن کروناوک بررسی  نگردیده است.

گزارش دیگری در مورد اثر بخشی کروناوک نشان میدهد که نتایج آزمایش بالینی فاز 3 هنوز توسط شرکتسینوواک منتشر نشده است، اما آزمایشی در شیلی نشان می دهد که پس از واکسیناسیون کامل با کروناوک، میزان اثربخشی آن فقط 56.5 درصد است.

عوارض جانبی آستارازنکا و سینوواک

عوارض جانبی بسیاری از واکسنهایی که در حال حاضر برای کووید-19 در دسترس است، مشابه است: ورم و درد محل تزریق از شایع ترین واکنشها  نفرات واکسینه شده است. برای واکسن کروناوک، درد و  ورم محل تزریق، شایعترین عارضه جانبی بود که توسط 17 تا 21 درصد افرادی که دوزهای مختلف واکسن را دریافت کرده بودند، گزارش شد. در بیشتر موارد، واکنش ها خفیف بوده و طی 2 روز برطرف میشوند. البته، یک مورد در آزمایش فاز 1 این واکسن وجود داشت که در یک فرد گیرنده  واکسن، واکنش آلرژیک پوستی همراه با جوش ایجاد کرد؛ اما  پس از آن که فرد واکسینه شده با آنتی هیستامین و استروئید تحت درمان قرار گرفت، در عرض 3 روز  مشکلات برطرف شد.

واکنشهای سیستمیک به جز درد و ورم در محل تزریق که بر بدن  افراد واکسینه شده تأثیر داشتند، عبارتند از:

  • خستگی؛
  • اسهال؛
  • ضعف عضلانی؛

طبق داده های منتشر شده در آزمایشات، این علائم بسیار کمتر از درد در محل تزریق، گزارش شده است.

بثورات پوستی در افراد با رنگ پوست تیره تر 

قرمز ، تحریک و کهیر به راحتی با قرمزی و مناطق برجسته روی پوست سفید دیده می شود؛ اما، تشخیص کهیر یا بثورات در سایر رنگ های پوست، ممکن است دشوارتر باشد. اگر پوستی تیره دارید، دیدن قرمزی آن گاهی می تواند چالش برانگیز باشد، اما هنوز می توانید کهیر و تحریک پوست را از طرق زیر تشخیص دهید:

  • خارش؛
  • تورم؛
  • التهاب؛
  • برجستگی های قابل لمس.

اگر در دهان یا گلو تورم داشته باشید یا در تنفس مشکل داشته باشید، نشانه ای از واکنش آلرژیک آنافیلاکتیک است و شما باید با  اورژانس ( شماره تلفن ۱۱۵) تماس بگیرید یا سریعاً به نزدیکترین اورژانس  در محل زندگی خود بروید.

واکسن آستارازنکا در برخی از افراد پس از واکسیناسیون ایجاد لخته خون کرد و به همین علت، توجه بیشتری را به دلیل عوارض جانبی متفاوت و غیر معمول آن جلب کرد. وقتی متخصصان این لخته ها را مورد بررسی قرار میدادند، در بسیاری از نقاط جهان، واکسیناسیون با این واکسن متوقف شد و  مسئولان بهداشتی بین المللی نتیجه گرفتند که این یک عارضه جانبی بسیار نادر است؛ چراکه از بین 25 میلیون نفری که واکسن دریافت کرده اند، تنها حدود 86 نفر را تحت تأثیر قرار داده است. نهادهای نظارتی اروپا به آستارازنکا اجازه دادند تا  برنامه واکسیناسیون خود را از سر بگیرد، اما برخی از دیگر کشورها استفاده از آن را برای افراد مسن محدود کردند.

عوارض جانبی دیگر واکسن آستارازنکا که نادر نیز هست، شامل موارد زیر بود:

  • التهاب در اطراف نخاع؛
  • کم خونی همولیتیک؛
  • تب های بالا.

که همه علائم بالا بدون مشکلات اضافی برطرف می شوند.

عوارض جانبی شایعتر شامل:

  • تزریق در محل درد؛
  • حساسیت خفیف؛
  • خستگی؛
  • سردرد؛
  • درد عضلانی؛
  • لرز؛
  • تب.

که بسیاری از این واکنش ها خفیف و با توجه به داده های آزمایشی، در طی یک روز پس از تزریق واکسن حل و فصل شدند.

واکسن های آستارازنکا و سینوواک از حیث نوع

واکسیناسیون به طور کلی با آموزش سیستم ایمنی بدن شما از طریق ارائه اطلاعات در مورد یک بیماری با استفاده از رشته پروتئین یا تکه های ویروس غیرفعال پیرامون چگونگی شناسایی و از بین بردن ویروس فعال، کار می کند. برخلاف واکسن های فایزر و مدرنا که از فناوری mRNA (قطعات کد ژنتیکی ویروس کووید) برای ایجاد ایمنی استفاده می کنند، واکسن های آستارازنکا و سینوواک از یک روش سنتی تر استفاده می کنند. این بدان معنی است که ذرات واقعی ویروس یا مواد ژنتیکی آن با مواد دیگر ترکیب شده و قطعات کوچک و بی ضرر ویروس را وارد بدن شما می کنند. سیستم ایمنی بدن شما قادر است با استفاده از این اطلاعات ، یک برنامه دفاعی طراحی کرده و خود را برای مبارزه با ویروس زنده مجهزتر کند.

مشابه واکسن جانسون اند جانسون، واکسن آستارازنکا متکی به یک آدِنوویروس شامپانزه است تا رشته پروتئین ها را از ویروس کرونا به بدن شما منتقل کرده و پاسخ ایمنی ایجاد کند. واکسن کروناوکِ سینوواک نیز از خود ویروس برای ایجاد ایمنی استفاده می کند. با این حال، به جای آدنو ویروس ، در این واکسن از ذرات غیرفعال ویروس SARS-CoV-2 که باعث ایجاد بیماری کرونا ایت، استفاده می شود.

آدنو ویروس شامپانزه چیست؟

آدِنوویروس، ویروسی بسیار رایج است. آدنو ویروس ها که معمولاً باعث بیماری های خفیف مانند سرماخوردگی می شوند ، در بیماری زایی گسترده و کارآمد هستند. بیش از 50 نوع آدنوویروس وجود دارد که باعث عفونتهای تنفسی می شوند و از طریق روش های مختلف در ورود و حمله به بدن مهارت دارند. آدنو ویروسِ شامپانزه، نوعی آدنو ویروس است که باعث ایجاد این عفونت ها در شامپانزه ها می شود. وقتی این ویروس ها برای استفاده در واکسن اصلاح می شوند ، در کمک به تولید پاسخ های ایمنی بسیار کارآمد هستند. این نوع از واکسن ها، مانند واکسن آستارازنکا به عنوان واکسن ناقل ویروس شناخته میشوند.

ویروس غیرفعال یعنی چه؟

وقتی واکسن از ویروس غیرفعال ساخته میشود، این بدان معناست که بخشی از ویروس که باعث بیماری میشود از بین می رود، اما اطلاعات اساسی ژنتیکی آن باقی میماند. هنگامی که ویروس غیر فعال به عنوان واکسن تزریق میشود، سیستم ایمنی بدن شما را برای مبارزه با بیماری تحریک می کند، اما شما را بیمار نخواهد کرد. واکسن های آنفلوانزا ، فلج اطفال و هاری از ویروس های غیرفعال برای ایجاد ایمنی استفاده می کنند، اما  این دسته واکسن ها، پاسخ های ایمنی را به اندازه انواع دیگر واکسن ها ایجاد نمیکنند.

مبارزه ادامه دارد...

محققان هر چیزی را که به دست آورند، برای شکستن زنجیره همه گیری، به سمت بیماری کرونا میگیرند و این در حالی است که تولیدکنندگان واکسن در سراسر جهان نیز بر روی راه حل های جدید انتقال و توزیع واکسن ها برای اثربخشی بیشتر، کار می کنند. واکسن های کروناوکِ سینوواک چین و واکسن آکسفورد-آستارازنکای انگلستان، دو نمونه از گزینه های بین المللی مبارزه با کرونا هستند که همچنان در سراسر جهان مورد مطالعه بالینی و استفاده اضطراری قرار می گیرند.