قرآن را بهتر بشناسیم 
(از سوره قل هو الله احد چه می دانیم؟)

‍ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم، قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ﴿١﴾ اللَّهُ الصَّمَدُ ﴿٢﴾ لَمْ یَلِدْ وَلَمْ یُولَدْ ﴿٣﴾ وَلَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ ﴿٤﴾  
این سوره شریفه که معمولاً در نمازهای یومیه می‌خوانیم دارای فضائل بی‌شماری است از جمله اینکه پیامبر(ص) فرمودند: ۳ مرتبه خواندن این سوره برابر با ختم قرآن است. و در حدیث دیگر است که پیامبر(ص) فرمودند: هر کس بعد از نماز واجب این سوره را بخواند خداوند خیر دنیا و آخرت را برای او جمع می کند و خودش و پدر و مادرش و فرزندش را می آموزد.

در روایت دیگر است که خواندن این سوره به هنگام ورود به خانه روزی را فراوان می‌کند و فقر را دور می سازد.

از امام صادق(ع) است که رسول خدا (ص) بر جنازه سعد بن معاذ نماز گذارد و فرمود ۷۰ هزار  ملک در میان آن‌ها جبرئیل بود بر جنازه او نماز گذاردند؛ من از جبرئیل پرسیدم او به خاطر کدام عمل مستحق نماز شما شد، گفت به خاطر تلاوت قُل هُوَ الله احَد در حال نشستن و ایستادن و سوار شدن و پیاده روی و رفت و آمد.

 در شأن نزول این سوره شریفه نقل شده که عده ای از یهودیان، مسیحیان و مشرکان، شخصی به نام عبدالله ابن سوریا را نزد پیامبر(ص) فرستادند و تقاضا کردند،خداوند را برای آنها توصیف کند؛ گفتند: ای محمد این بت‌ها خدایان ما هستند  و یهودیان و مسیحیان از خدایان تحریف شده خودشان گفته‌اند، تو نیز خدایت را توصیف کن تا او را ببینیم و درک کنیم؛ پیامبر سه روز سکوت کرد و پاسخی نگفت تا این سوره نازل شد و پاسخ آنها را بیان کرد؛ قُل هُوَ اللهُ احَد بگو خداوند یکتا و یگانه است. "قُل" بگو به کی، به آن‌ها که درباره خداوند از تو سوال نمودند "هُوَ" اشاره به ذات پاک خداوند که برای سوال کنندگان نامعلوم و مبهم بوده و در حدیث است که امیرمومنان علی (علیه السلام) فرمود: در شب جنگ بدر خضر پیامبر را درخواب دیدم، از او خواستم چیزی به من یاد دهد که به کمک آن بر دشمنان پیروز شوم. گفت: بگو؛ یا هُوَ یا مَن لا هُوَ اِلا هُوَ هنگامی که صبح شد جریان را خدمت رسول خدا(ص) عرض کردم. فرمود؛ یاعلی، اسم اعظم به تو تعلیم شده و این جمله وِرد زبان من در جنگ بدر بود.

" الله" اسم خاص برای خداوند است در دعای جوشن کبیر بیش از هزار نام برای خدا ذکر شده که هر یک از آن نام ها اشاره به یکی از صفات جمال و جلال او مانند؛ عالم ،خالق و رازق و... دارد.

الله اسم خاص برای خداوند است و جمیع صفات او را دربردارد. این نام مقدس قریب به هزار بار در قرآن مجید تکرار شده و هیچ اِسمی از اسماء مقدس این اندازه در قرآن نیامده، نامی که قلب را روشن و به انسان نیرو و آرامش می بخشد.

اَحَد یعنی اینکه خداوند احد و واحد است. یگانه و یکتا نه به معنی واحد عددی یا نوعی یا جنسی بلکه به معنای وحدت ذاتی است. به عبارت دیگر وحدانیت او به معنی عدم وجود مثل و مانند و شبیه و نظیر برای او است؛ "الله الصمد" او خداوندی است که همه نیازمندان قصد او می کنند برای صَمد در روایات معانی زیادی ذکر شده، از جمله صمد به معنی آقا و بزرگی که برای انجام کارها به سوی او می روند، صمد ذاتی است که همه به او نیاز دارند، ولی او به کسی نیاز ندارد.

به محض التفاتی زنده دارد آفرینش را 
اگر نازی کند از هم فرو ریزند قالب ها

سپس در آیه بعد می فرماید؛ "لَم یَلِد ولَم یُولَد" در اینجا به رد عقاید نصارا و یهود و مشرکان عرب که برای خداوند فرزندی یا پدری قائل بودند پرداخته و می‌فرماید؛ نزاد و زاده نشد. در مقابل این بیان سخن کسانی است که معتقد به تسلیس خدایان سه گانه بودند؛ خدای پدر، خدای پسر، روح القدوس؛ مسیحیان حضرت مسیح را پسر خدا و یهود حضرت عوزیز پیغمبر را پدر خدا می دانستند و می گفتند؛ فرشتگان دختران خداوند هستند، آنها برای خداوند به پسران و دخترانی به دروغ از روی جهل ساختند.  

یکی از دلایل تحریف کتاب آسمانی تورات و انجیل همین است که تحریف شده و برای خداوند فرزند قائل هستند و در آخرین آیه این سوره می فرماید؛ "وَلَم یَکُن لَهُ کُفُوًا اَحَدُ" برای او هرگز احدی شبیه و مانند نبوده است، خداوند نه شبیهی در ذات دارد و نه مانندی در صفات و نه مثلی در افعال و از هر نظر بی‌نظیر و بی‌مانند است؛ یقیناً توجه به این مختصر معانی این آیات باعث می‌شود در نماز توجه بیشتر به خالق و معبود داشته باشیم.

امیدوارم خداوند ما را در تمام عمر به خط توحید ثابت بدارد، ما را با توحید زنده بدارد و با توحید بمیراند و با توحید محشور گرداند.

قرآن را بهتر بشناسیم به قلم حجة الاسلام غلامرضا رضایی تربقان
قرآن را بهتر بشناسیم به قلم حجة الاسلام غلامرضا رضایی تربقان
قرآن را بهتر بشناسیم به قلم حجة الاسلام غلامرضا رضایی تربقان 


✍غلامرضا رضایی تربقان
منبع خبر؛ آوای کاشمر /شماره ۵۲۷/ صفحه ۶