کاربرد ورق استیل در ساخت تجهیزات صنایع غذایی

 

کدام گرید از فولادهای زنگ نزن برای بکارگیری در صنایع غذایی بهترین گزینه است؟

Image for post
Image for post

جواب این سوال به کاربرد و ویژگی های مد نظر بستگی دارد.

صنایع غذایی باید از استانداردهای سخت گیرانه ای برای جلوگیری از آلودگی محصولات غذایی، پیروی کنند. از این رو ماشین آلات و ابزار مورد استفاده در رستوران ها باید استانداردهای بهداشتی سخت­گیرانه ای را رعایت کنند. در این صنعت، فولاد زنگ نزن به علت مقاومتش در برابر خوردگی، تقریبا همیشه تنها گزینه موجود است.

بر طبق مقررات اروپایی در قانون شماره No. 1935/2004 تمام موارد و شروط ایمنی لازم برای موادی که با مواد غذایی تماس دارند مشخص شده اند. همچنین این قانون بیان می کند که این مواد ماهیت مواد غذایی یا کیفیت غذا را تغییر نمی دهند.

بر طبق این قوانین تمام مقررات و ضوابط مربوط به استفاده از تجهیزات ساخته شده از استنلس استیل ویژه گریدهای مورد استفاده در صنایع غذایی مشخص شده است. اگر از گریدهای مخصوص و مطابق دستورالعمل استفاده شود، هیچ خوردگی بر روی سطح تجهیزات ایجاد نخواهد شد.

استنلس استیل های مورد استفاده در صنایع غذایی در برابر سایش مقاوم هستند و مقاومت­شان در برابر حرارت در حدی است که می­توان از آن­ها برای پخت غذاهای گوناگون استفاده کرد.

فولادهای زنگ نزن در قالب ورق جهت ساخت انواع تجهیزات و ماشین آلات در صنعت غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. امروزه ورق استیل یکی از رایج ترین موادی است که در آشپزخانه ها و تجهیزات مورد استفاده صنایع غذایی یافت می شود. ورق استیل در کارخانجات فرآوری غذا، آشپرخانه های تجاری بزرگ یا آشپرخانه منازل در همه جا حضور دارد. ورق استیل به دلیل مقاومتش در برابر خوردگی و اکسیداسیون، دوام بالا و سهولت در تمیز کردن یکی از بی خطرترین مواد در صنعت تهیه و نگهداری غذا محسوب می شود.

Image for post
Image for post

سرویس های کیترینگ حرفه ای و آشپزخانه های تجاری در رستوران ها، بیمارستان ها، غذاخوری مدارس و ... در ساختمان و تجهیزات خود از ورق استیل استفاده می کنند. به عنوان نمونه می­توان به سینک ها و کابینت ها، انبار مواد غذایی و تجهیزات حمل و نقل اشاره کرد.

گریدهای مورد استفاده

شاخه های مختلف صنایع غذایی از گریدهای مختلفی استفاده می کنند. به مثال تولید آبنبات با پنیر فرق دارد. زیرا دمای کاری و به ویژه ترکیب­ این دو ماده غذایی متفاوت است. به طور کلی گریدهای 304 (ورق استیل نگیر)، 316 (ورق استیل نگیر ضد اسید) و 430 (ورق استیل بگیر) عمده ترین استنلس استیل هایی هستند که در تولید و فرآوری مواد غذایی بکارگیری می شوند.

اکثر تجهیزاتی که با غذا تماس دارند و همچنین لوله ها، محفظه ها و سینک ها از ورق استیل 304 و 316 ساخته می شوند. از ورق استیل 430 که 16 الی 18% کروم دارد در ساخت لوازم خانگی، بافل فیلترها، کابینت محافظ تجهیزات و بک اسپلش استفاده می­شود زیرا در این کاربردها به مقاومت بالایی در برابر خوردگی احتیاجی نیست.

رایج­ترین گرید آلیاژی در میان استنلس استیل ها به ویژه صنایع غذایی، ورق استیل 304 است. این گرید بخاطر مقاومتش در برابر خوردگی و اکسیداسیون در صنعت غذایی بسیار محبوب است. کروم موجود در استیل 304 از آن در برابر اکسیداسیون یا زنگ زدگی و نیکل موجود در آن در درام های (ظروف استوانه ای) مخصوص غذا، از این فولاد در برابر خوردگی محافظت می کند. هرقدر مقدار نیکل بیشتر باشد مقاومت ورق استیل در برابر خوردگی نیز است.

علاوه بر این، در برابر اسیدهای گوناگونی که در گوشت، شیر میوه­جات و سبزیجات نیز وجود دارد، مقاوم است. در این گرید هیچ ماده­ شیمیایی وجود ندارد که به مواد غذایی منتقل شود و بنابر این دلایل، ورق استیل 304 یک ماده بی خطر، مستحکم و با دوام برای ساخت لوازم خانگی، ظروف، انبار مواد غذایی و ... به حساب می آید.

Image for post
Image for post

ورق استیل 316 پس از گرید 304، رایج­ترین گرید در بین استنلس استیل هاست. خواص مکانیکی و فیزیکی این دو گرید بسیار شبیه یکدیگر است و تمایز این دو فولاد با چشم غیرمسلح ممکن نیست. استیل 316 در مقایسه با گرید 304 به علت دارا بودن نیکل بیشتر و مولیبدن، گرانتر است. برتری ورق استیل 316 در مقاومت بهتر آن در برابر خوردگی – به ویژه در برابر محلول های کلردار و کلرایدهاست. به همین دلیل گرید 316 برای استفاده در محیط هایی که با نمک یا سایر خورنده­های قوی در تماس اند، مناسب است.

برخی از کاربردهای متداول استنلس استیل 316 عبارتند از:

قطعات دریایی

محافظ تجهیزات الکتریکی

تجهیزات پزشکی-جراحی

تجهیزات شیمیایی

ورق استیل 430 تحمل بالایی در برابر اسیدهای نیتریک و ارگانیک دارد و به این دلیل از آن در کاربردهایی که با غذاهای اسیدی در تماس است استفاده می شود. این گرید همچنین مقاومت خوبی در برابر اکسیداسیون و گوگردها دارد.

اما از سوی دیگر، به علت نیکل کمتری (کمتر از یک درصد) که در این گرید وجود دارد، مقاومتش در برابر اسیدهای کاهنده ای که در برخی غذاها و آبمیوه ها یافت می شود کمتر است.

این گرید برای ساخت بک­اسپلش، لوازم خانگی، میز، لوازم آشپزخانه، سینک­های ارزان قیمت، پیچ و مهره، دیواره دودکش، قطعات یخچال ها، فیلتر گریس و ... مناسب است.

مقدار کروم گرید 430 با گرید 316 یکسان است اما نیکل کمتری دارد و به این دلیل برای برخی تولیدکنندگان  تجهیزات صنایع غذایی گزینه مقرون به صرفه تری به حساب می­آید.

یکی دیگر از تفاوت های اصلی میان گریدهای 430 و 316، فریتی بودن (ساختار فازی) ورق استیل 430 است. این گرید به دلیل دارا بودن ساختار فریتی خاصیت مغناطیسی دارد. استنلس استیل های فریتی همچون ورق استیل 430 مقاومت خارق العاده ای در برابر ترک­ ناشی از خوردگی تنشی دارند.

علاوه بر انتخاب خود گرید، صاف بودن سطح ورق استیل نیز مهم است و می­توان این صافی را با پولیش یا الکتروپولیش ایجاد کرد. بهبود پرداخت­کاری سطح، احتمال خوردگی و ترک­خوردگی را کاهش می دهد و تمیز کردن را نیز آسان تر می کند.

مزایای استفاده از ورق استیل در صنایع غذایی

1.     مقاومت در برابر خوردگی: استنلس استیل در مقایسه با سایر فلزات مقاومت بیشتری در برابر خوردگی و زنگ زدگی دارد و به این دلیل برای استفاده در آشپزخانه ها بهترین گزینه است. از آنجایی که استنلس استیل ها در برابر خوردگی مقاوم اند، نگران جایگزینی مکرر نخواهید بود.

2.     استحکام:  گریدهای فولاد ضدزنگ مورد استفاده در صنایع غذایی مستحکم هستند و برای بکارگیری در تجهیزات سنگین یا قفسه های انبار مواد غذایی گزینه عالی به حساب می آیند.

Image for post
Image for post

3.     سهولت در تمیز کردن: موادی مانند چوب یا پلاستیک، شیارها و مجراهایی دارند که ممکن است در آنها باکتری ها رشد کنند. اما سطح استنلس استیل صاف است و جایی برای مخفی شدن باکتری ندارد و می توان به راحتی باکتری ها را از بین برد. این ویژگی در صنایع غذایی اهمیت بالایی دارد.

4.     سطح غیرواکنشی: فولاد زنگ نزن یک فلز غیر واکنشی است، و تاثیری بر طعم و مزه غذا ندارند. یعنی می­توان از آن برای پخت غذاهای اسیدی مانند مرکبات، گوجه فرنگی و سرکه استفاده کرد. فلزاتی مانند آلومینیوم و آهن واکنشی هستند و اگر غذاهای اسیدی در این فلزات پخته شوند، طعم غذا را تغییر داده و به سطح ماده آسیب می رسانند.